Słowniczek
Krótkie wyjaśnienia skrótów, nazw formularzy i pojęć używanych w przewodniku. Najedź na podkreślone słowo w tekście lub wybierz je, aby zobaczyć definicję w miejscu, w którym czytasz.
Liczba pojęć: 41
Instytucje
- CKK – Centrum Kontaktu Klientów ZUS
- Infolinia . Odpowiada na pytania przez telefon (22 560 16 00), czat i wideorozmowę w dni robocze. Źródło
- NFZ – Narodowy Fundusz Zdrowia
- Publiczny ubezpieczyciel zdrowotny. Finansuje bezpłatne wizyty u lekarza, opiekę w ciąży, poród i leczenie w szpitalu. Źródło
- OPS, MOPS, GOPS – ośrodek pomocy społecznej
- Gminny lub miejski urząd pomocy dla mieszkańców. Pomaga finansowo i doradza rodzinom w trudnej sytuacji. CUS to centrum usług społecznych o podobnej roli.
- PCPR – Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie
- Urząd powiatu, który organizuje pieczę zastępczą, wspiera i osoby z niepełnosprawnościami.
- RJPS – Rejestr Jednostek Pomocy Społecznej
- Oficjalny, publiczny wykaz placówek pomocy społecznej w Polsce, prowadzony przez ministerstwo właściwe do spraw rodziny. Źródło
- RPP – Rzecznik Praw Pacjenta
- Urząd, który chroni prawa pacjentów. Pod bezpłatną infolinią 800 190 590 doradza, gdy masz problem z opieką medyczną. Źródło
- USC – Urząd Stanu Cywilnego
- Urząd, który rejestruje urodzenia, małżeństwa i zgony oraz wydaje odpisy aktów, np. aktu urodzenia dziecka.
- ZUS – Zakład Ubezpieczeń Społecznych
- Państwowa instytucja, która pobiera składki na ubezpieczenia i wypłaca m.in. , chorobowe i emerytury. Źródło
Usługi online
- eZUS
- Konto online w . Złożysz tu wniosek o zasiłek, sprawdzisz zwolnienia lekarskie i wypłaty bez wizyty w placówce. Źródło
- mObywatel
- Rządowa aplikacja i serwis z cyfrowym dowodem osobistym. Służy też do logowania w usługach urzędów, w tym w . Źródło
- mZUS
- Bezpłatna aplikacja na telefon. Pokazuje zwolnienia lekarskie, wypłaty świadczeń i stan konta ubezpieczonego.
- Profil zaufany
- Bezpłatne potwierdzenie tożsamości w internecie. Pozwala logować się do urzędów i podpisywać dokumenty bez wychodzenia z domu. Źródło
- PUE ZUS – Platforma Usług Elektronicznych
- Wcześniejsza nazwa konta online w , dziś nazywanego . Logujesz się tymi samymi danymi.
Formularze
- e-ZLA – elektroniczne zwolnienie lekarskie
- Zwolnienie lekarskie wystawiane online. Lekarz wysyła je do , a udostępnia pracodawcy. Nie musisz niczego dostarczać.
- Formularze ZAS
- Wnioski i oświadczenia w sprawach zasiłków. Numer wskazuje sprawę, np. ZAS-53 to wniosek o . Pełną nazwę widać obok numeru.
- Z-10 – oświadczenie po ustaniu ubezpieczenia
- Twoje oświadczenie do wniosku o zasiłek, gdy choroba lub ciąża trwa już po zakończeniu pracy lub umowy.
- Z-12 – wniosek o zasiłek pogrzebowy
- Wniosek o jednorazowy zwrot kosztów pogrzebu. Składa go osoba, która zapłaciła za pogrzeb, w ciągu 12 miesięcy.
- Z-15 – wniosek o zasiłek opiekuńczy
- Wniosek o pieniądze za czas, gdy nie pracujesz, bo opiekujesz się chorym dzieckiem lub członkiem rodziny. Zastąpił dawne Z-15A i Z-15B.
- Z-3, Z-3a – zaświadczenie płatnika
- Dokument, w którym pracodawca (Z-3) lub zleceniodawca (Z-3a) podaje dane o Twoich zarobkach potrzebne do wyliczenia zasiłku.
- ZUS ZAM – wniosek o zasiłek macierzyński
- Wniosek o , np. gdy urlop macierzyński jest skrócony lub zasiłek ma przejąć drugi rodzic.
- ZUS ZCNA – zgłoszenie członka rodziny
- Zgłoszenie dziecka lub innego członka rodziny do Twojego ubezpieczenia zdrowotnego. Dzięki temu ma bezpłatne leczenie. Składa je Twój składek.
- ZUS ZUA – zgłoszenie do ubezpieczeń
- Formularz, którym pracodawca lub przedsiębiorca zgłasza osobę do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego.
Świadczenia i urlopy
- Becikowe
- Jednorazowe 1000 zł z gminy po urodzeniu dziecka. Obowiązuje limit dochodu i wymóg opieki lekarskiej od 10. tygodnia ciąży.
- Dobry Start
- Jednorazowe 300 zł na wyprawkę szkolną dla każdego uczącego się dziecka. Wniosek składa się online do od lipca do listopada.
- Program „Za życiem”
- Rządowy program wsparcia rodzin w trudnej ciąży i po urodzeniu ciężko chorego dziecka: 4000 zł, opieka koordynowana, pomoc psychologiczna.
- Urlop ojcowski
- 2 tygodnie płatnego urlopu dla ojca dziecka, do wykorzystania do ukończenia przez dziecko 12 miesięcy.
- Urlop rodzicielski
- Urlop po macierzyńskim, do 41 tygodni (43 przy więcej niż jednym dziecku) do podziału między rodziców. Każdy z nich ma 9 tygodni tylko dla siebie. Źródło
- Zasiłek chorobowy
- Pieniądze za czas zwolnienia lekarskiego, gdy choroba trwa dłużej, niż płaci pracodawca. W ciąży wynosi 100% podstawy.
- Zasiłek macierzyński
- Pieniądze wypłacane zamiast pensji podczas urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego. Przysługuje osobom z ubezpieczeniem chorobowym. Źródło
- Zasiłek opiekuńczy
- Pieniądze za dni, w których nie pracujesz, bo opiekujesz się chorym dzieckiem lub zdrowym dzieckiem do 8 lat, np. gdy zamknięto żłobek.
Pojęcia
- Do sprawdzenia
- Informacja, którą na razie potwierdzają tylko źródła pośrednie, np. artykuły lub poradniki, a nie przepisy ani strona urzędu. Przed złożeniem wniosku potwierdź kwotę i termin w urzędzie.
- Dz.U. – Dziennik Ustaw
- Urzędowy dziennik, w którym publikuje się polskie ustawy i rozporządzenia. Skrót z numerem wskazuje konkretny akt prawny.
- Nieprzekraczalny termin
- Termin wynikający z przepisów. Po jego upływie możesz stracić pieniądze lub wyrównanie albo nie dopełnić obowiązku, np. zgłoszenia urodzenia w ciągu 21 dni.
- Format pliku z dokumentem, który wygląda tak samo na każdym urządzeniu. Otworzysz go w przeglądarce lub na telefonie.
- Pełnomocnik
- Osoba, którą upoważniasz na piśmie, by załatwiła sprawę w Twoim imieniu, np. złożyła wniosek w .
- PESEL
- 11-cyfrowy numer identyfikacyjny osoby w Polsce. Noworodek dostaje go automatycznie po rejestracji urodzenia.
- PIT – podatek dochodowy
- Podatek od dochodów osób fizycznych. Tak nazywają się też roczne zeznania podatkowe, np. PIT-37, w których można odliczyć ulgę na dziecko.
- Płatnik składek
- Ten, kto opłaca za Ciebie składki – zwykle pracodawca lub zleceniodawca. Jeśli prowadzisz firmę, jesteś płatnikiem sam dla siebie.
- Podstawa wymiaru zasiłku
- Kwota, od której liczy się zasiłek. Zwykle to średnie wynagrodzenie z ostatnich 12 miesięcy, pomniejszone o składki.
- Przysposobienie
- Prawnicza nazwa adopcji. Sąd ustala, że dziecko staje się prawnie dzieckiem nowych rodziców.
- Rodzina zastępcza
- Rodzina, która czasowo opiekuje się dzieckiem, gdy nie mogą tego robić rodzice. Niezawodowa to zwykle krewni, zawodowa – przeszkoleni opiekunowie.