Ustawienia dostępności

Kontrast
Rozmiar tekstu

Obrys pomaga dostrzec link, przycisk lub pole pod wskaźnikiem.

Słowniczek

Krótkie wyjaśnienia skrótów, nazw formularzy i pojęć używanych w przewodniku. Najedź na podkreślone słowo w tekście lub wybierz je, aby zobaczyć definicję w miejscu, w którym czytasz.

Liczba pojęć: 41

Instytucje

CKK – Centrum Kontaktu Klientów ZUS
Infolinia . Odpowiada na pytania przez telefon (22 560 16 00), czat i wideorozmowę w dni robocze. Źródło
NFZ – Narodowy Fundusz Zdrowia
Publiczny ubezpieczyciel zdrowotny. Finansuje bezpłatne wizyty u lekarza, opiekę w ciąży, poród i leczenie w szpitalu. Źródło
OPS, MOPS, GOPS – ośrodek pomocy społecznej
Gminny lub miejski urząd pomocy dla mieszkańców. Pomaga finansowo i doradza rodzinom w trudnej sytuacji. CUS to centrum usług społecznych o podobnej roli.
PCPR – Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie
Urząd powiatu, który organizuje pieczę zastępczą, wspiera i osoby z niepełnosprawnościami.
RJPS – Rejestr Jednostek Pomocy Społecznej
Oficjalny, publiczny wykaz placówek pomocy społecznej w Polsce, prowadzony przez ministerstwo właściwe do spraw rodziny. Źródło
RPP – Rzecznik Praw Pacjenta
Urząd, który chroni prawa pacjentów. Pod bezpłatną infolinią 800 190 590 doradza, gdy masz problem z opieką medyczną. Źródło
USC – Urząd Stanu Cywilnego
Urząd, który rejestruje urodzenia, małżeństwa i zgony oraz wydaje odpisy aktów, np. aktu urodzenia dziecka.
ZUS – Zakład Ubezpieczeń Społecznych
Państwowa instytucja, która pobiera składki na ubezpieczenia i wypłaca m.in. , chorobowe i emerytury. Źródło

Usługi online

eZUS
Konto online w . Złożysz tu wniosek o zasiłek, sprawdzisz zwolnienia lekarskie i wypłaty bez wizyty w placówce. Źródło
mObywatel
Rządowa aplikacja i serwis z cyfrowym dowodem osobistym. Służy też do logowania w usługach urzędów, w tym w . Źródło
mZUS
Bezpłatna aplikacja na telefon. Pokazuje zwolnienia lekarskie, wypłaty świadczeń i stan konta ubezpieczonego.
Profil zaufany
Bezpłatne potwierdzenie tożsamości w internecie. Pozwala logować się do urzędów i podpisywać dokumenty bez wychodzenia z domu. Źródło
PUE ZUS – Platforma Usług Elektronicznych
Wcześniejsza nazwa konta online w , dziś nazywanego . Logujesz się tymi samymi danymi.

Formularze

e-ZLA – elektroniczne zwolnienie lekarskie
Zwolnienie lekarskie wystawiane online. Lekarz wysyła je do , a udostępnia pracodawcy. Nie musisz niczego dostarczać.
Formularze ZAS
Wnioski i oświadczenia w sprawach zasiłków. Numer wskazuje sprawę, np. ZAS-53 to wniosek o . Pełną nazwę widać obok numeru.
Z-10 – oświadczenie po ustaniu ubezpieczenia
Twoje oświadczenie do wniosku o zasiłek, gdy choroba lub ciąża trwa już po zakończeniu pracy lub umowy.
Z-12 – wniosek o zasiłek pogrzebowy
Wniosek o jednorazowy zwrot kosztów pogrzebu. Składa go osoba, która zapłaciła za pogrzeb, w ciągu 12 miesięcy.
Z-15 – wniosek o zasiłek opiekuńczy
Wniosek o pieniądze za czas, gdy nie pracujesz, bo opiekujesz się chorym dzieckiem lub członkiem rodziny. Zastąpił dawne Z-15A i Z-15B.
Z-3, Z-3a – zaświadczenie płatnika
Dokument, w którym pracodawca (Z-3) lub zleceniodawca (Z-3a) podaje dane o Twoich zarobkach potrzebne do wyliczenia zasiłku.
ZUS ZAM – wniosek o zasiłek macierzyński
Wniosek o , np. gdy urlop macierzyński jest skrócony lub zasiłek ma przejąć drugi rodzic.
ZUS ZCNA – zgłoszenie członka rodziny
Zgłoszenie dziecka lub innego członka rodziny do Twojego ubezpieczenia zdrowotnego. Dzięki temu ma bezpłatne leczenie. Składa je Twój składek.
ZUS ZUA – zgłoszenie do ubezpieczeń
Formularz, którym pracodawca lub przedsiębiorca zgłasza osobę do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego.

Świadczenia i urlopy

Becikowe
Jednorazowe 1000 zł z gminy po urodzeniu dziecka. Obowiązuje limit dochodu i wymóg opieki lekarskiej od 10. tygodnia ciąży.
Dobry Start
Jednorazowe 300 zł na wyprawkę szkolną dla każdego uczącego się dziecka. Wniosek składa się online do od lipca do listopada.
Program „Za życiem”
Rządowy program wsparcia rodzin w trudnej ciąży i po urodzeniu ciężko chorego dziecka: 4000 zł, opieka koordynowana, pomoc psychologiczna.
Urlop ojcowski
2 tygodnie płatnego urlopu dla ojca dziecka, do wykorzystania do ukończenia przez dziecko 12 miesięcy.
Urlop rodzicielski
Urlop po macierzyńskim, do 41 tygodni (43 przy więcej niż jednym dziecku) do podziału między rodziców. Każdy z nich ma 9 tygodni tylko dla siebie. Źródło
Zasiłek chorobowy
Pieniądze za czas zwolnienia lekarskiego, gdy choroba trwa dłużej, niż płaci pracodawca. W ciąży wynosi 100% podstawy.
Zasiłek macierzyński
Pieniądze wypłacane zamiast pensji podczas urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego. Przysługuje osobom z ubezpieczeniem chorobowym. Źródło
Zasiłek opiekuńczy
Pieniądze za dni, w których nie pracujesz, bo opiekujesz się chorym dzieckiem lub zdrowym dzieckiem do 8 lat, np. gdy zamknięto żłobek.

Pojęcia

Do sprawdzenia
Informacja, którą na razie potwierdzają tylko źródła pośrednie, np. artykuły lub poradniki, a nie przepisy ani strona urzędu. Przed złożeniem wniosku potwierdź kwotę i termin w urzędzie.
Dz.U. – Dziennik Ustaw
Urzędowy dziennik, w którym publikuje się polskie ustawy i rozporządzenia. Skrót z numerem wskazuje konkretny akt prawny.
Nieprzekraczalny termin
Termin wynikający z przepisów. Po jego upływie możesz stracić pieniądze lub wyrównanie albo nie dopełnić obowiązku, np. zgłoszenia urodzenia w ciągu 21 dni.
PDF
Format pliku z dokumentem, który wygląda tak samo na każdym urządzeniu. Otworzysz go w przeglądarce lub na telefonie.
Pełnomocnik
Osoba, którą upoważniasz na piśmie, by załatwiła sprawę w Twoim imieniu, np. złożyła wniosek w .
PESEL
11-cyfrowy numer identyfikacyjny osoby w Polsce. Noworodek dostaje go automatycznie po rejestracji urodzenia.
PIT – podatek dochodowy
Podatek od dochodów osób fizycznych. Tak nazywają się też roczne zeznania podatkowe, np. PIT-37, w których można odliczyć ulgę na dziecko.
Płatnik składek
Ten, kto opłaca za Ciebie składki – zwykle pracodawca lub zleceniodawca. Jeśli prowadzisz firmę, jesteś płatnikiem sam dla siebie.
Podstawa wymiaru zasiłku
Kwota, od której liczy się zasiłek. Zwykle to średnie wynagrodzenie z ostatnich 12 miesięcy, pomniejszone o składki.
Przysposobienie
Prawnicza nazwa adopcji. Sąd ustala, że dziecko staje się prawnie dzieckiem nowych rodziców.
Rodzina zastępcza
Rodzina, która czasowo opiekuje się dzieckiem, gdy nie mogą tego robić rodzice. Niezawodowa to zwykle krewni, zawodowa – przeszkoleni opiekunowie.